"Wielu mężczyzn było wychowanych (i nadal jest wychowywanych) tak, aby dobrze funkcjonować w świecie, który przestał istnieć. Zgodnie z tym modelem wychowawczym mówi się, że mężczyzna, aby dobrze spełniać swą rolę w dorosłym życiu, powinien być w stanie utrzymać rodzinę, być emocjonalnie stabilnym, logicznym, zorientowanym na znajdowanie rozwiązań, i agresywnym."
(R. Levant)
W ramach działań Pacific Institute Europe zorganizowaliśmy spotkanie poświęcone Emocjom i Mężczyznom.
Fragmenty filmu "Men and Emotion", prezentującego psychoedukacyjne podejście rozwinięte przez R.F.Levanta, były punktem wyjścia do dyskusji na temat kulturowych i osobistych aspektów problematyki przeżywania i okazywania emocji. Zgodnie z podejściem Levanta, jedną z konsekwencji typowego procesu socjalizacji jest dla wielu mężczyzn niezdolność do rozróżniania i nazywania emocji.
Levan używa określenia "normatywna meska alekstymia" ("normative male alexythima").Pojęcie "alexythymia" ma grecki źródłosłów i oznacza "bez", "słowo" i "emocje". Osoby dotknięte aleksythymią nie są w stanie ubrać swoich emocji w słowa, i często nawet nie zdają sobie z nich sprawy.
Podstawą przyczyną takiego stanu rzeczy jest proces socjalizacji: chłopcy uczeni są tego, by wypierać te emocje, które odsłaniają ich podatność na zranienie i troskę; jednocześnie nagradza w nich tendencje do okazywania swej siły poprzez dominację nad innymi. W ten sposób złość i agresja stają się w pewnych warunkach akceptowalne, podczas gdy emocje typu lęk, czułość czy niepokój zostają zabronione. Taki proces socjalizacji pomaga radzić sobie w twardy sposób z wymagającymi siły i rywalizacji sytuacjami, ale jednocześnie stanowi barierę w budowaniu bliskich związków, opartych na emocjonalnym porozumieniu. We współczesnej kulturze oczekuje się od mężczyzn tego, że będą w stanie przeżywać i okazywać "miękkie" emocje w swoich intymnych relacjach - a do tego nie są w procesie socjalizacji przygotowywani.
Levant proponuje czterostopniowy program edukacyjny, którego celem jest lepsze i skuteczniejsze poruszanie się w świecie emocji.
Etapy programu są następujące:
1. Wypracowanie słownika emocjonalnego
2. Nabywanie umiejętności rozpoznawania emocji u innych osób
3. Nabywanie umiejętności rozpoznawania emocji w sobie
4. Praktyka
Program przedstawiany jest w terminach "nabywania umiejętności", a tym samym odwołuje się do takiego sposobu podejścia do problemów, który dla wielu mężczyzn jest znany i zrozumiały.
Pierwsze zadanie polega na spisaniu znanych sobie określeń odnoszących się do emocji. Wraz z przechodzeniem przez kolejne etapy słownictwo się poszerza.
Kolejnym stadium jest uczenie się empatii emocjonalnej w oparciu o posiadaną zdolność do empatii związanej z działaniem (emotional empathy and action empathy). Zdaniem Levanta, wielu mężczyzn bardzo dobrze potrafi przyjąć perspektywę innej osoby i na tej podstawie przewidzieć jej reakcję. Ta zdolność jest podstawą uczenia się empatii emocjonalnej - przyjmowania perspektywy drugiej osoby po to, be zrozumieć jej uczucia. Istotne jest w tym zwracanie uwagi na sygnały niewerbalne i umiejętność używania słów określających emocje dla nazwania tego, co się z daną osoba dzieje.
Podczas etapu związanego z rozpoznawaniem emocji u siebie samego Levant zwraca szczególną uwagę na zauważanie emocji związanych z podatnością na zranienie i troską (vulnerable and caring emotion). Twierdzi, że w typowym procesie socjalizacji "miękkie" emocje u mężczyzn są często zastępowane przez gniew czy złość. W związku z tym pomaga swoim klientom w identyfikowaniu uczuć lęku, rozżalenia, niepokoju rozczarowania i innych, kryjących się za złością.
Program proponowany przez Levanta akcentuje mocne strony męskiego sposobu podchodzenia do relacji, i w oparciu o nie pomaga rozwinąć własna emocjonalność.
Video "Men and Emotion", a także dodatkowe informacje na temat R. Levanta i jego publikacji, można znaleźć m.in. na stronie www.psychotherapy.net.
